ब्लॉग

इच्छा ही माझी शेवटची…

रमाईंचे जीवन म्हणजे एक पवित्र गाथा आईचे नाव रुक्मिणीबाई. वयाच्या नवव्या वर्षी रमाचा भीमरावाशी विवाह झाला भीमरावाचे वडील सुभेदार रामजी आंबेडकर आपल्या सुनेला पृथ्वी मोलाचं माणिक म्हणत. कोल्हापूरचे शाहू महाराज रमाला आपली ‘धाकटी बहीण’ समजत असत . स्मृतींची पाने चाळताना रमाईंची श्रद्धा, निष्ठा, त्याग, कारुण्य व सहनशीलता किती असामान्य होती याची प्रचीती येते. रमाबाई अगदी […]

इतिहास

ज्या सम्राटाला इतिहासातून पुसून टाकण्यात आले होते; तो इतिहास असा आला समोर

सन १८३७ हे भारत खंडातील विस्मयजनक वर्ष होते. त्या वर्षी प्राचीन अवशेष, नाणी, शिलालेख यांच्या वरील लिपीचा उलगडा झाला. सत्य इतिहासाचे व प्राचीन भाषाशास्त्राचे दालन उघडले गेले. धौली आणि गिरनारचे शिलालेख भारताच्या पूर्व आणि पश्चिम किनाऱ्यावर असून सुद्धा जवळजवळ सारखाच संदेश देत होते हे स्पष्ट झाले. त्याच साली जुलै महिन्यात प्रिन्सेपने सांचीच्या लेखाचे आणि फिरोजशहा […]

बातम्या

प्रसिद्ध हिंदू मंदिराच्या छतावर १० व्या शतकातील दोन बुद्ध शिल्प सापडली

तेलंगणा राज्यातील जोगुलंबा जिल्ह्यातील आलमपूर येथील सूर्यनारायण आणि पापनेश्वर मंदिरांच्या महामंडपांच्या छतावर दोन बुद्ध शिल्पे कोरलेली आढळली. हा शोध महत्त्वपूर्ण आहे कारण आलमपूर हे मंदिर श्रीशैलमचे पश्चिमेकडील प्रवेशद्वार मानले जाते. ते एक हिंदू धर्मातील शक्तीपीठ आणि नवब्रहेश्वर मंदिराचे स्थान देखील आहे. प्रसिद्ध इतिहासकार कालवश.बी.एस.एल. यांनी दिलेल्या माहितीच्या आधारे, पुरातत्वशास्त्रज्ञ ई शिवनागिरेड्डी यांनी आलमपूरला भेट दिली […]

ब्लॉग

खारघरच्या डोंगरात प्राचीन बौद्ध विहार

नवी मुंबई मधील खारघर हे सर्वात मोठे शहर असून ते काळा कातळ असलेल्या डोंगरा जवळ विकसित झालेले आहे. जवळच्या सीबीडी पासून सुरू झालेली येथील डोंगराची रांग ही पार शिळफाट्याच्या पुढे मुंब्र्या पर्यंत जाते. व पुढे पारसिक टेकडीला जाऊन मिळते. इथला काळा कातळ पाहता या डोंगरांच्या रांगेत एखादे बौद्ध विहार नक्कीच असावे असे पूर्वी वाटत असे. […]

बातम्या

तामीळ महाकाव्य “मणीमेक्खलाई” चे भाषांतर होणार २० भाषेत

६ एप्रिल २०२२ च्या टाइम्स ऑफ इंडियाच्या चेन्नई आवृत्तीत बातमी आली आहे की ‘मणीमेक्खलाई’ या तामिळ पुरातन बौध्द महाकाव्याचे वीस भाषांमध्ये भाषांतर होणार आहे. हे वाचून आनंद झाला. आता लवकरच आशिया खंडातील बौद्ध देशांमधील अभ्यासक हे महाकाव्य त्यांच्या भाषेत वाचू शकतील. हे भाषांतराचे काम सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ क्लासिकल तामिल ( CICT) या संस्थेने परदेशी अभ्यासक, […]

ब्लॉग

अशोक – भारताच्या हरवलेल्या सम्राटाचा शोध

चार्ल्स एलेन हे ब्रिटिश लेखक आणि नावाजलेले इतिहासकार होते. यांच्या घराण्यातील पूर्वजांनी ब्रिटिशकालीन भारतात नोकरी केली होती. यांचे बरेचसे लिखाण हे भारत आणि आशिया खंडातील देशांबाबत आहे. शंभर वर्षांपूर्वी झालेल्या प्रिपहवा स्तूपाच्या उत्खननाचा त्यांनी पुन्हा आढावा घेतला होता. कारण त्यावेळी संशयाचा धुरळा जाणीपूर्वक उडविण्यात आला होता. त्यामुळे तेथे सापडलेले अस्थिकलश हे शाक्यमुनी बुध्दांचेच होते हे […]

इतिहास

बौद्ध संस्कृतीमधून झाला नाट्यशास्त्राचा उदय

अनेक जेष्ठ संशोधक नाट्यशास्त्राचा आद्य ग्रंथ हा संस्कृत भाषेत असल्याचे मोठ्या तावातावाने लिहितात. त्याच बरोबर संस्कृतचा भाष्यकार ‘पाणिनी’ याचा उदोउदो करतात. पाणिनीच्या व्याकरणाचे गोडवे गातात. आणि प्राचीन भारताचा सर्व वैभवशाली इतिहास हा संस्कृत ग्रंथात असल्याचे नमुद करतात. त्यामुळे संस्कृत ग्रंथांना प्रमाण मानून संशोधन केले जाते. पण भारतात जनसामान्यांची भाषा संस्कृत कधीच नव्हती, हे सत्य सोयीस्कर […]

जगभरातील बुद्ध धम्म

पाकिस्तानच्या अभ्यासक्रमात बुद्धिझमचा समावेश

पाकिस्तानच्या राष्ट्रीय अभ्यासक्रमात आता लवकरच बुद्धिझमचा समावेश होणार आहे, ही मोठी आश्चर्याची आणि आशादायक बातमी आली आहे. पाकिस्तानात सर्वत्र एकच राष्ट्रीय अभ्यासक्रम राबविला जाणार असून देशातील सर्वांना समान शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध होतील. दिनांक ४ मार्च २०२२ रोजी बुद्धिझमचा अभ्यासक्रमात समाविष्ट करण्याचा ठराव मंजूर करण्यात आला. यामुळे पाकिस्तानच्या इतिहासात प्रथमच सर्वधर्मसमभावचा गजर चालू होईल, असे आशादायक […]

बातम्या

बुद्धकालीन बावरी ब्राह्मणाच्या प्राचीन स्थळाचा लागला शोध; ३० वर्षांपासून पुरातत्ववेत्ते शोध घेत होते

भगवान बुद्धांच्या वचनाला सुरक्षित ठेवण्यासाठी पहिल्या संगितीमध्ये बऱ्याच सूत्रांची संहिता ठोकळमानाने तयार झाली. मात्र दुसऱ्या व तिसऱ्या संगितीमध्ये संपूर्ण त्रिपिटक आकारास आले असावे. म्हणजेच बुद्धाच्या महापरिनिर्वाणानंतर ते सम्राट अशोक यांच्या काळातील तिसऱ्या धम्मसंगती पर्यंत त्रिपिटकाची रचना परिपूर्ण होत गेली. या त्रिपिटक साहित्यात एवढी प्रेरणादायी सामुग्री भरली आहे की सर्व संस्कृतीत त्याचे पडसाद उमटले जाऊन आजही […]

जगभरातील बुद्ध धम्म

एका नाव्ह्याने सलूनमध्ये आलेल्या गिऱ्हाईकांनां बौद्ध तत्वज्ञान सांगून धम्माकडे वळविले

जेफर्सन वर्कमॅन हा वॉशिंग्टन शहरातील स्पोकेन भागातील एक न्हावी आहे. त्याच्या सलूनचे नाव ‘बांबू बार्बरशॉप’ आहे. आलेल्या प्रत्येक नवीन गिऱ्हाईकास दुकानातील एकमेव खुर्चीत बसवून तो तन्मयतेने, प्रेमळपणे त्यांचे केस कापतो, दाढी करतो. त्याचबरोबर बौद्ध तत्वज्ञान त्यांच्या कर्णसंपुष्टात ओततो. वीस वर्षापूर्वी त्याला एका मित्राने बुद्धिझम वरील पुस्तक वाचायला दिले. ते वाचून तो शहरातील एका बौद्ध विहारात […]