इतिहास

वास्तुशास्त्राचा उगम बौद्ध संस्कृतीतून

अडीज हजार वर्षांपूर्वी वास्तूशास्त्र ही संकल्पनाच अस्तित्वात नव्हती. त्यामुळे लोकांनाही त्याची काहीही माहिती नव्हती. वास्तुच्या कुठल्याच सिद्धांताबद्दल पालि साहित्यात सुद्धा काहीही माहिती नाही. सिद्धार्थ यांनी घरदार सोडल्या नंतर त्यांचे सर्व आयुष्य हे खुल्या वातावरणात, निसर्ग सानिध्यात गेले. दुःखमुक्तीच्या मार्गाची ओळख सर्वसामान्यांना व्हावी हेच त्यांचे उद्दिष्ट होते. त्यामुळे वास्तुच्या सिद्धांताबाबत त्यांनी कुठेच काही म्हटललेले नाही. मात्र […]

ब्लॉग

स्मृतिदिन : चित्रकलेच्या माध्यमातून अजिंठा लेणी जगासमोर आणणारा रॉबर्ट गिल

अजिंठा लेणी जगासमोर आणणारे चित्रकार म्हणजेच रॉबर्ट गिल. चित्रकलेच्या माध्यमातून तत्कालीन परिस्थितीत अजिंठा लेणी जगासमोर मांडणारा चित्रकार आणि त्याकाळात त्याला भेटलेली प्रेमिका पारो सैन्यात अधिकारी असलेल्या रॉबर्ट गिलच्या आयुष्यातील केवळ एक टप्पा आहे. त्यांचा आज (१० एप्रिल) १४१ वा स्मृतिदिन. 26 सप्टेंबर 1804 ला लंडनच्या बिशपगेट येथे जन्माला आलेला गिल वयाच्या 19 व्या वर्षी पी.पी.ग्रेलीमर […]

ब्लॉग

…तर डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना यथोचित अभिवादन होईल..

‘कोरोना’ मुळे यावर्षी (2020) ‘भीमजयंती’ प्रत्येकाला घरीच साजरी करावी लागणार आहे. असा एवढा रिकामा वेळ कधीच मिळणार नाही तर बाबासाहेबांचे साहित्य वाचून तो सत्कारणी लावता येऊ शकतो.. तसा प्रयत्न प्रत्येकानेच करायला हवा अस मला वाटते. कारण ते बाबासाहेबांना खरे अभिवादन असेल.. गत 60/70 वर्षात बाबासाहेबांमुळे आपण इथपर्यंत आलोय हे कोण नाकबूल करेल! पण काही गोष्टी […]

आंबेडकर Live

रिजर्व बँक ऑफ इंडिया आणि डॉ बाबासाहेब आंबेडकरांचे योगदान

आज आपण रिझर्व बँकेची कल्पना करतो. देश स्वतंत्र झाला नव्हता तेव्हा बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या शोधनिबंधात भारतात रिझर्व बँकेची कल्पना केली होती. आज आपण संघीय क्षेत्राबद्दल बोलतो, वित्त आयोग, राज्यांची मागणी असते, इतके पैसे कोण देईल, इतके पैसे कोण देईल. कोणते राज्य कोणत्या क्रमाने चालेल. देश स्वतंत्र होण्यापूर्वी बाबासाहेब आंबेडकरांनी हे विचार मांडले होते, वित्त आयोगाचा, […]

ब्लॉग

चिवर आणि त्याचा भगवा रंग, सत्यमार्गाचा खरा संग

चिवराला नैसर्गिकरित्या पिवळा, भगवा रंग येण्यासाठी मुख्यत्वे फणसाच्या झाडाच्या सालीचा, पुष्पांचा, हळदीचा वापर अजूनही म्यानमारमध्ये केला जातो. या रंगामुळे चिवर गडद न दिसता त्यात साधेपणा येतो. भगवा रंग हा अनासक्ती, अनित्यता, क्षणभंगुरता दर्शवितो. या रंगामुळे मनात विकारांचा क्षोभ होत नाही. अडीच हजार वर्षापासून चालत आलेल्या भिक्खुंच्या या चिवराच्या परंपरेचा फार मोठा पगडा भारतीय संस्कृतीवर पडलेला […]

इतिहास

धम्म आणि स्त्रीमुक्ती ; स्त्रियांना स्वयंदिप होण्याचे स्वातंत्र्य बुद्धानेच सर्वप्रथम दिले

भारताच्या इतिहासात स्त्रियांच्या सामाजिक, धार्मिक आणि बौध्दिक स्वातंत्र्याची सुरुवात सर्वप्रथम बुध्दाने केल्याचे दिसुन येते कारण धम्मात मानव कल्याण हाच केंद्रबिंदू मानून स्त्रिसुध्दा मानव आहे. हे मानून स्त्रियांना स्वयंदिप होण्याचे स्वातंत्र्य बुद्धानेच सर्वप्रथम दिले. बुध्दाने स्त्रियांना पुरुषांच्या बरोबरीचे स्थान दिले याशिवाय स्त्रिया देखील ज्ञान आणि शिक्षण घेऊन श्रेष्ठ जीवन प्राप्त करुन स्वतःचा उध्दार करु शकतात ह्याच […]

इतिहास

पंढरपुरची मूर्ती वास्तवात बुद्ध मुर्ती – डॉ बाबासाहेब आंबेडकर

ग्रीक देशातील बौद्ध भिक्षु महास्थवीर महाधम्मरक्षित यांनी पौंडलीक हे नगर वसवले होते. महास्थवीर महाधम्मरक्षित हे तिसऱ्या धम्म संगीतिमध्ये सहभागी होण्यासाठी पाटलीपुत्र इथे आलेले होते. धम्माचा प्रचार प्रसार करण्यासाठी संघाने महास्थवीर महाधम्मरक्षित यांना महाराष्ट्र देशात पाठवलेले होते हे ऐतिहासिक सत्य आहे. ते असे, तिसऱ्या धम्म संगितीचे मुख्य संयोजक आणि सम्राट अशोकाचे धम्मगुरु महास्थविर मोगलीपुत्र तिस्स हे […]

जगभरातील बुद्ध धम्म

सिरिलंकेतील वैशिष्ट्यपूर्ण कलुतारा स्तूप

प्राचीन काळापासून स्तूपाचे बांधकाम हे भरीव करण्यात येत होते. बुद्धधातू आतमध्ये ठेवून त्याच्या सभोवताली गोलाकार दगडी बांधकाम किंवा विटांचे बांधकाम करून स्तूप उभारला जात असे. यासाठी मोठ्या प्रमाणावर विटा, दगड, माती लागत असे. अनेक बौद्ध देशातील पुरातन स्तूप असेच भरीव आहेत. त्याभोवती गोल प्रदक्षिणा घालून त्यास वंदन करणे अशी प्रथा सर्वत्र होती. मात्र सन १९५० […]

बुद्ध तत्वज्ञान

तराफ्याची बोधकथा; लोकांनी बुद्ध स्विकारला पण ते तत्वज्ञान अंगिकारले काय?

डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १९५६ साली असंख्य अनुयायांसह धर्मांतर करून समस्त भारतवर्षाला याच भूमीत लयास गेलेल्या बुद्धांच्या धम्माची माहिती दिली. या गोष्टीस ६४-६५ वर्ष झाली. त्यावेळी तरुण असणारी पिढी आता लयास गेली आहे. धर्मांतरानंतर सत्तर-ऐशीच्या दशकात जन्मलेले आज पन्नाशी-साठी पार करीत आहेत. त्यांनी आपआपल्या परीने धम्म समजून घेतला. भरपूर वाचन केले. अभ्यास केला. संशोधन केले. समाजापुढे […]

बुद्ध तत्वज्ञान

बौद्ध व्यवस्थापन – एक उत्कृष्ट व्यवस्थापन

अडीच हजार वर्षापूर्वी बौद्ध तत्त्वज्ञानाची ओळख जगाला झाली. या बौद्ध तत्वज्ञानामुळे अध्यात्मिक उन्नती मानवाने कशी करावी याची जाणीव झाली. तसेच नैतिकता आणि सदाचरण यांचा प्रभाव चांगल्या जीवनासाठी कसा आवश्यक आहे याचे मार्गदर्शन मानवजातीला झाले. तसेच त्यातून विकास साधून सर्व गोष्टींचे व्यवस्थापन कसे करावे याचे धडे मिळाले. जेम्स ए एफ स्टोनर यांच्या व्याख्येप्रमाणे व्यवस्थापन म्हणजे नियोजन, […]