बुद्ध तत्वज्ञान

बौद्ध संस्कृतीतील व्यक्तीचे आचरण कसे असावे?

मुलांचे कर्तव्य – बौद्ध संस्कृतीत मुलाने आई वडिलांशी कसे वागावे याबद्दल सिगालोवाद सुत्तात भगवान बुद्धांनी सांगितले आहे की, (मुलाने असे समजणे की,) मला त्यांनी पोसले आहे तर मी त्यांचे पोषण करीन. त्यांचे काम करीन, कुळाचार चालू ठेवीन, त्यांच्या संपत्तीचा वाटेकरी होईन व ते मरण पावल्यावर जलदान विधी करेन’. आई वडीलांचे मुलांवरील प्रेम – सिगालोवाद सुत्तात […]

आंबेडकर Live

निजामाने पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीला खरंच मदत केली होती का?

डॉ.बाबासाहेब आंबेडकरांची निजामाच्या बाबतीत भूमिका अगदी स्वच्छ होती. त्यांनी म्हटले होते, पाकिस्तान अथवा हैदराबादेतील अनुसूचित जातींनी मुसलमान वा मुस्लिम लीगवर विश्वास ठेवणे आत्मघातकीपणाचे ठरेल. निजाम हा भारताचा एक नंबरचा शत्रू असल्याने अनुसूचित जातीच्या एकाही व्यक्तीने निजामाशी सहकार्य करून आपल्या जातीला कलंकित करू नये. निजामाविषयी डॉ.आंबेडकरांची स्पष्ट भूमिका असतानाही काही आंबेडकर द्वेषी लोकांकडून अर्धवट अभ्यासातून त्यांच्यावर […]

बातम्या

नोव्हेंबरमध्ये भारतात जागतिक बौद्ध परिषद; पंतप्रधानांच्या हस्ते पुरस्कार दिले जाणार

-संजय सावंत, नवी मुंबई भारतीय सांस्कृतिक संबंध परिषदेने ( Indian Council for Cultural Relation — ICCR ) मंगळवारी जाहीर केले की जागतिक बौद्ध परिषद १९-२० नोव्हेंबरच्या दरम्यान बिहारमध्ये नवं नालंदा महाविहारच्या प्रांगणात भरविली जाणार असून त्यामध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा देखील सहभाग असणार आहे. या परिषदेत बौद्ध तत्त्वज्ञानाबद्दल चर्चा तसेच प्रचार-प्रसार करण्याबाबत ऊहापोह होईल. तसेच […]

इतिहास

सिद्धार्थ गौतम यांनी ज्या शिळेवर बसून सुजाताने दिलेली खीर प्राशन केली ती ‘रत्नागिरी शिळा’ सापडली

-संजय सावंत, नवी मुंबई (लेखक – ज्येष्ठ बौद्ध इतिहास अभ्यासक) २०१८ च्या सप्टेंबरमध्ये हिंदुस्थान टाइम्सच्या पाटणा आवृत्तीत एक बातमी आली की बोधगया क्षेत्रात धर्मारण्य आणि मातंगवापी जवळ एक मोठी शिळा सापडली आहे. या शिळेवर बसून सुजाताने दिलेली खीर सिद्धार्थ गौतम यांनी ग्रहण केली होती. तसेच बुद्धांनी ज्ञानप्राप्ती पुर्वी जेथे वैराग्य मार्गाचा अभ्यास केला ते मोहना […]

आंबेडकर Live

डॉ.आंबेडकरांचा ‘पोलीस ऍक्शन’ प्लॅन; निजामाला दुसरा पाकिस्तान निर्माण करण्यापासून रोखले

देशाला १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी स्वातंत्र्य मिळाले तरी निजामाच्या जोखडाखाली हैदराबाद संस्थान अडकलेले होते. हैदराबाद संस्थानात आजचा मराठवाडा, तेलंगणा राज्य व कर्नाटकातील काही जिल्हे यांचा समावेश होता. हैदराबादला स्वतंत्र भारतात सामील करण्यासाठी हैदराबाद स्टेट काँग्रेस निजामाविरोधात संघर्ष करत होते. १० सप्टेंबर १९४८ रोजी हैदराबाद संस्थानांवर भारत सरकार लष्करी कारवाई करणार असल्याचे निजामाला समजले होते. त्यानंतर […]

जगभरातील बुद्ध धम्म

ब्राझीलमध्ये भव्य बुद्धमूर्ती; दीडशेच्या वर बौद्ध विहारे

ध्यानस्थ बुद्ध प्रतिमेच्या प्रचंड मोठ्या शिल्पाचे अनावरण ब्राझील देशामध्ये एस्पिरितो सेंटो या राज्यात एका झेन मॉनेस्ट्रीच्या आवारात नुकतेच झाले. पाश्चिमात्य देशातील हे ध्यानस्थ बुद्ध प्रतिमेचे सर्वात मोठे शिल्प असून त्याची उंची ३८ मीटर आहे. म्हणजेच रिओ-दे-जेनेरियो या शहरात असलेल्या ‘क्रिस्ट दी रिडीमर’ यांच्या पुतळ्याएवढी उंच आहे. या बुद्धमूर्तीचे बांधकाम दीड वर्षे चालले होते व ते […]

आंबेडकर Live

बाबासाहेबांची जयंती कधी आणि कोणी सुरू केली?

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती आज भारतात व संबंध देशात अतिशय उत्साहाने साजरी करण्यात येते. मात्र या जयंतीची सुरुवात पहिल्यांदा पुणे शहरात जर्नादन सदाशिव रणपिसे यांनी १४ एप्रिल १ ९ २८ रोजी सुरू केली. महामानवाच्या जयंती दिनाच्या जनकाविषयी या लेखात माहिती देण्यात आली आहे. जुन्या काळातील एक थोर सामाजिक कार्यकर्ते जनार्दन सदाशिव रणपिसे यांच्या […]

इतिहास

स्वतःला प्रजेचा सेवक मानणारा राजा – प्रियदर्शी राजा सम्राट अशोक

अशोकाची राजसत्तेविषयीची दृष्टीही अशीच विलोभनीय आणि असामान्य आहे. काळाची चौकट भेदून जाणारी अशी आहे. प्राचीन काळातले जगातले सारेच राजे स्वतःला प्रजेचे मालक समजत. तारणहार मानीत. राजसत्ता हे उपभोगाचं साधन मानलं जाई. राजसत्ता भोगण्यासाठीच असते. असाच जगातल्या साऱ्या राजाचा समज असे. सम्राट अशोक हा एकमेव अपवाद होता. तो स्वतःला प्रजेचा सेवक मानीत असे. राजसत्ता हे सेवेचं […]

इतिहास

सम्राट अशोका – जगातील सर्वश्रेष्ठ नृपती

एच.जी.वेल्स या ख्यातनाम ब्रिटिश इतिहासकाराने सम्राट अशोकाचे मूल्यमापन करताना प्रतिपादिले- “Amidst the tens and Thousands of the names of Monarchs that crowd the columns of history… the name of Ashok shines and shines alone almost like a Star.” मराठी सारांश असा की, “इतिहासाच्या परिच्छेदा परिच्छेदातून गर्दी करून असलेल्या शेकडो नव्हे, हजारो राजांच्या नावांमध्ये अशोकाचेच एकट्याचे […]

लेणी

सुंदर, मोहक आणि ऐतिहासिक बेडसे लेणी

महाराष्ट्रात प्रत्येक लेणींचे एकएक वैशिष्ट्य आहे. काही ठिकाणी सुंदर कलाकुसर आणि शिल्पे, तर काही ठिकाणी देखणा दर्शनी भाग (व्हरांडा), तर काही ठिकाणी अप्रतिम चित्रकला तर काही ठिकाणी वेधक वास्तुशिल्प ( Architectural View ) दिसून येते. मावळ तालुक्यातील बेडसा लेणी ज्यांनी पाहिली असेल त्यांनी तेथील अलौकिक कलात्मकता नक्कीच बघितली असेल. GBPP च्या गॅझेटमध्ये ( Gazetteer of […]