ब्लॉग

१९६४ साली प्रदर्शित ‘शहनाई’ चित्रपटात बौद्ध भिक्खूचा ‘हा’ प्रसंग चितारला होता

न तं माता पिता कथिरा, अज्जे वापि च आतका । सम्मपाणिहितं चित्तं सेय्यसोनं ततो करो ।। अर्थात – जेवढे हित आईवडील किंवा इतर संबंधित व्यक्ती करू शकत नाही तेवढे हित सम्यक मार्गाला लागलेले मन करीत असते . (धम्मपद) मथुरा नगरीत वासवदत्ता नावाची एक सौंदर्यवती नृत्यांगणा होती. त्याच नगरात उपगुप्त नावाचा एक तरुण राहतो. वासवदत्ताचे त्या […]

ब्लॉग

महार – एक शूर जात असल्याचे ऐतिहासिक संदर्भ

“स्वराज्याचा आधारस्तंभ असलेला छ. शिवाजी महाराजांचा हेरखात्याचा प्रमुख बहिर्जी नाईक याला सर्व गुप्त माहिती व बातम्या त्याचे विश्वासू ‘महार’ साथीदार पुरवत असत….” (जेम्स ग्राण्ड डफ – ‘हिस्ट्री ऑफ दि मराठा’ . ‘महार रेजिमेंटचा इतिहास ,पृष्ठ-७) “शत्रूस हुलकावणी देऊन भ्रमित करुन त्यास भलतीकडेच नेऊन अगदी शत्रू सैन्याची दमछाक करण्याची महत्त्वाची जबाबदारी असलेल्या ‘ हूळ (हूल)पथका’त असलेले […]

ब्लॉग

प्रथम स्मृती दिन – आंबेडकरवादी मुलुखमैदानी तोफ : डॉ.भाऊ लोखंडे.

ज्येष्ठ पत्रकार सुनील खोब्रागडे यांच्या फेसबुक वॉलवरून… महाराष्ट्रातील प्रख्यात विचारवंत, व्यासंगी लेखक,चतुरस्त्र वक्ते,आंबेडकरवादी विचारविश्वातील दैदिप्यमान तारा डॉ.भाऊ लोखंडे यांची आज पुण्यतिथी आहे. बरोबर एक वर्षापूर्वी कोरोना महामारीने भाऊसाहेबांना आपल्या विकराल बाहुत ओढुन एका महाविद्वान व्यक्तिमत्त्वाला आपल्यापासुन दूर नेले. डॉ. भाऊसाहेब लोखंडे हे आंबेडकरवादी विचार विश्वातील एक असे व्यासंगी व्यक्तिमत्व होते की, ज्यांच्याकडे इतिहास,साहित्य,प्राचीन वांग्मय इत्यादी […]

ब्लॉग

वर्णव्यवस्थेनुसार ‘ओबीसी’ जाती कोणत्या वर्णात येतात?

ओबीसी शब्दाचा पहिल्यांदा वापर केव्हा झाला? १९२८ मध्ये बॉम्बे (आजची मुंबई) सरकारने स्टार्ट कमिटी स्थापन केली होती. त्यामध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी ‘ऑदर बॅकवर्ड क्लास’ म्हणजेच ‘ओ.बी.सी.’ शब्दाचा पहिल्यांदा वापर केला. स्टार्ट कमिशनमध्ये बाबासाहेब म्हणाले की ज्या जाती उच्च जाती आणि मागासलेल्या अनुसूचित जातीजमाती यांच्या मध्ये येतात अशा जाती ह्या इतर मागास जाती म्हणजेच ओबीसी आहेत […]

ब्लॉग

क्यों बारूदों का ढेर बना बुद्धमय बामियान?

आतंकवादी संगठन तालिबान ने आज काबुल सहित लगभग अफगानिस्तान के सभी हिस्सों में कब्जा कर लिया है। बंदूक की नोक पर सरेआम महिलाओं को प्रताड़ित किया जा रहा है। विरोधियों का चुन चुनकर नरसंहार किया जा रहा है। यहां तक कि विदेशी महिला पत्रकारों को बुर्का पहनकर पत्रकारिता करनी पड़ रही है। तमाम राजदूत भी […]

ब्लॉग

कृष्णाजी केळुसकर गुरुजी : तथागत बुद्ध आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचे चरित्रकार

कृष्णाजी अर्जुन केळुस्कर यांचा जन्म २० ऑगस्ट १८६० रोजी कोकणातील वेंगुर्ला येथे झाला.तर त्यांना मृत्यू ४ ऑक्टोबर १९३४ रोज झाला. कृष्णाजी अर्जुन केळुसकर हे मराठीतील महत्वाचे लेखक होत. त्यांना मराठीतील आद्य शिवचरित्रकार म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी बुद्धचरित्रही लिहिले आहे. केळुसकर गुरुजींनी १९०३ मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज हे चरित्र लिहिण्यास सुरुवात केली. त्याची पहिली आवृत्ती १९०७ […]

ब्लॉग

गजराज आणि बुद्धिझम; लेण्यांमध्ये, स्तूपाच्या ठिकाणी आणि विहारात गजराजाचे शिल्प

या पृथ्वीतलावावर गजराज प्राण्याचा निर्देश इतर कोणत्याही धर्मापेक्षा बुद्धांच्या धम्मात प्रखरतेने झालेला दिसतो. गजराजांचा उल्लेख हा प्रामुख्याने बुद्धांशी निगडित असल्याने गजराज आणि बुद्ध यांचा संबंध बौद्ध साहित्यात मोठ्या प्रमाणावर दिसून येतो. सिद्धार्थ यांच्या जन्मा अगोदरपासून शुभ्रधवल गजराज याची बुद्ध व्यक्तिरेखेशी नाळ जोडली गेलेली आहे. सुळे असलेला शुभ्रधवल गजराज सोंडेत कमलपुष्प धरून तीन वेळा प्रदक्षिणा घालून […]

ब्लॉग

सन्मानाने जगा, सन्मानाने जगवा – यशवंत मनोहर

डॉ हर्षदीप कांबळे सर यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून ”दान पारमिता, कोव्हीड परिस्थिती आणि आपण बुद्धिस्ट” याविषयावर आपले मनोगत व्यक्त केले होते. त्यामध्ये त्यांनी करोना काळात बौद्ध लोकांनी एकत्रित येऊन सर्वांना मदत करून दान पारमितेचे पालन करा असे त्यांचे आवाहन केले होते. त्यानंतर महाराष्ट्रातील अनेक ज्येष्ठ आणि दिग्गज व्यक्तींनी डॉ.हर्षदीप कांबळे सर यांच्या आवाहनाचे आणि प्रस्तावाचे […]

ब्लॉग

दान पारमिता, कोव्हीड परिस्थिती आणि आपण बुद्धिस्ट : मनोगत – डॉ हर्षदीप कांबळे

आज बऱ्याच दिवसानंतर थोडा मोकळा वेळ मिळाला म्हणून काही दिवसांपासूनचे मनातले विचार शब्दबद्ध करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. खूप सार्‍या जणांनी माझ्या ऑफिशियल वाढदिवसानिमित्त शुभेच्छाही दिल्या त्याबद्दलही धन्यवाद द्यायचे होते. तसे मी वाढदिवस साजरा करीतच नाही. उलट या परवाच्या १८ तारखेला मी ऑफिसमध्ये रात्री ८ वाजेपर्यंत काम करून तो दिवस कसा जास्तीत जास्त काम करता येईल […]

ब्लॉग

तुम्हाला माहिती आहे का? गेल्या दोन वर्षात ‘हे’ बौद्ध संस्कृतीचे पुरातन स्थळ सापडले

आशिया खंडात सर्वत्र सापडत असलेले बौद्ध संस्कृतीचे अवशेष पाहून अनेक इतिहासकार, स्कॉलर, अभ्यासक, कर्मठवादी, परंपरावादी चकित झाले असून एकेकाळी बौद्ध धम्म सर्वत्र व्यापलेला होता असे दिसून येत आहे. आता गेल्या एक-दोन वर्षातच बघा, किती तरी बौद्ध स्थळे उजेडात आली आहेत. यामुळे आशिया खंडातील बौद्ध इतिहासात भर पडत असून तो अजून विस्तारित होत चालला आहे. इ.स.पूर्व […]