ब्लॉग

चिनी प्रवासी ‘हुएनत्संग’ यांचे अलौकिक योगदान

चिनी भिक्खू हुएनत्संग यांनी भारतामधील १४०० वर्षांपूर्वी केलेल्या प्रवासाचे मला नेहमीच अप्रूप वाटत आलेले आहे. ते भारतात आल्यामुळे त्यावेळची भारतातील बौद्ध धम्माची स्थिती आणि स्थळें यांची अचूक माहिती त्यांच्या प्रवासवर्णनातून मिळते. ते ज्या मार्गाने आले तो मार्ग पुढे सिल्क रोड म्हणून नावाजला गेला. त्यांना मायदेश सोडून जाण्यासाठी चीनच्या सम्राटाने परवानगी दिली नव्हती, म्हणून भारतात काही […]

ब्लॉग

आपण सारे “अंगुलीमाल”

“त्या अहिंसक” सारखाच आमचाही जन्म “अहिंसक” असतो. आमच्या जन्मापासून ते बोबड्या बोलापर्यंत किंवा फारफार तर 8व्या वर्षांपर्यंत खरंच आम्हीं “अहिंसक” असतो. आम्हांला जात, धर्म, संस्कृती, यांचा स्पर्श तोपर्यंत झालेला नसतो. नंतर आपल्यावर संस्कार घडविल्याने मग आम्हांला आमच्यावर “लादलेल्या स्वत्व” गवसते. लादले यासाठीच कारण आम्हीं ते स्वतः शोधलेले नसते. “त्या अहिंसक” प्रमाणेच कधीतरी आमच्यावर अन्याय झालेला […]

ब्लॉग

तुम्हाला देशातील पहिल्या दलित मुख्यमंत्र्याबद्दल माहिती आहे का?

वास्तविक, आपल्या सर्वांना असं माहिती आहे की बहन मायावती देशातील पहिल्या दलित मुख्यमंत्री होत्या, आपण वस्तुस्थिती पाहिली तर बसपा सुप्रीमो बहन मायावतीजी देशातील पहिली दलित महिला मुख्यमंत्री होत्या, दलित मुख्यमंत्री नाहीत. आम्ही तुम्हाला देशातील पहिल्या दलित मुख्यमंत्र्याबद्दल सांगत आहोत. ते होते दामोदरम संजीवय्या 11 जानेवारी 1960 ते 12 मार्च 1962 पर्यंत दामोदरम संजीवय्या हे आंध्र […]

ब्लॉग

बुद्ध प्रतिमा असलेली टपाल तिकीटे; प्रत्येक देशाचे टपाल तिकीट हे त्या देशाचा इतिहास सांगतो

भगवान बुद्धांची मौल्यवान शिकवणुक आणि तिचे अपूर्व स्वरूप सर्व भारतीय धार्मिक विचारधारांच्या अध्ययनात दिसून येते. सदाचारास प्रवृत्त करण्यासाठी मानसिक संस्काराचे महत्त्व त्यांच्या उपदेशात आढळते. त्याचप्रमाणे प्रतिक्षणी पदार्थाचा उच्छेद होत असल्याने क्षणभंगुरता या पृथ्वीवर पसरल्याचे दिसून येते. या पार्श्वभूमीवर बुद्धांचे अध्यात्मिक तत्त्वज्ञान ही फार मोठी सामर्थ्यशाली देणगी जगाला मिळाल्याचे दिसते. आणि म्हणूनच जगात सर्वत्र बुद्ध तत्त्वज्ञान […]

ब्लॉग

सुशीलकुमार शिंदेनी पूर्ण पुस्तकातील एकाही लेखात डॉ.बाबासाहेबांचा साधा उल्लेख केला नाही

दोनदा लिहून डिलिट केलं. लिहावं वाटलं, कारण पुस्तकातल्या काही प्रसंगांनी भारावून टाकलं. डिलिट केलं, कारण हे पुस्तक काही स्वतंत्र नि संपूर्ण आत्मकथा किंवा चरित्र नाही. तसं काही वाचल्यावरच सुशीलकुमार शिंदेंवर थोडं विस्तृतपणे लिहिता येईल. पण नाही राहावलं. म्हणून लिहितोय. ऋतुरंग दिवाळी अंकात गेल्या दोन दशकात सुशीलकुमार शिदेंनी लिहिलेल्या निवडक नऊ लेखांचा हा संग्रह. पण प्रकाशक […]

ब्लॉग

विरधुरंधर, प्रौढप्रतापपुरंदर,बलशाली महार मावळे!

जुन्या कोणे एके काळी एक आटपाट नगर होतं, त्या शहरात एक पिळदार शरीर,बलदंड बाहू, धिप्पाड बांधा, एका वेळा चार जणांना गार करेल इतकं हत्तीचं बाळ अंगात असलेला तरुण राहत होता, त्याला पाहूनच कुणाचाही थरकाप उडेल असा त्याचा रुबाब..पण त्याचा स्वभाव मात्र तितकाच मृदू अन मनमिळाऊ, आपल्या साम्राज्याचं रक्षण करण्यासाठी अन घरसंसार चालविण्यासाठी त्याला सैन्यात भरती […]

ब्लॉग

स्वामी विवेकानंद यांचे तथागत बुद्ध आणि बौद्ध धम्मा विषयीचे १२ विचार

“बुद्धांच्या ह्रदयाचा एक लक्षांशही मला लाभला तर मी स्वत:ला धन्य मानले असते.” “अवघ्या जगामध्ये बुद्धच असे एकमेव महापुरूष आहेत की ज्यांनी यज्ञातील पशूहत्या थांबविण्यासाठी यज्ञात पशूच्या ऐवजी स्वत:चे जीवन बळी देण्याची तयारी दाखवली.” “बौद्ध धर्म हा जगातील पहिला प्रचारक धर्म होता आणि त्याने त्या काळातील सगळ्या सभ्य जगात प्रवेश केला, आणि तरीही या धर्माच्या प्रचारार्थ […]

ब्लॉग

वडिलांबद्दल मला काय वाटते?

माझे सारे लहानपण माझ्या आईच्या सहवासातच गेले. वडिलांचा व आमचा फारसा संबंध येत नसे. डाॅक्टरसाहेबांना आम्ही घरी सारेजण #साहेब या नावानेच ओळखतो. त्यांच्याशी फारशी सलगी करण्याचे धाडस आम्हांला कधीच झाले नाही. आम्हांला त्यांचा भारी धाक वाटतो. तो खरोखरी का वाटावा हे आम्हांला काही समजत नाही; पण तो वाटतो खरा! ते चेहऱ्यावरुन उग्र व गंभीर दिसत […]

ब्लॉग

महार समाजातील ‘पैकाबाई’ ह्या सव्वाशे वर्षांपूर्वी भारतातील एकमेव महिला उद्योजिका होत्या

पैकाबाई कोण हा प्रश्न आपणास पडेल.ते स्वाभाविकच आहे.ती श्रीमत कशी बनली ते आपणास सांगायचे आहे.ती वयाने डॉ.बाबासाहेब आंबेडकरांपेक्षा मोठीच असेल.पण ती आंबेडकरांच्या कुटुंबातील नाही बरं का..! ती खोब्रागडे कुटुंबातील. तिचा कर्तबगार मुलगा, देवाजीबापूंचा जन्म १८९९ सालचा.आता हे देवाजीबापू कोण…? मी गोष्ट सांगतोय पैकाबाईची. एका कर्तबगार स्त्रीची.महाराष्ट्रात चंद्रपूर नावाचा एक जिल्हा आहे. जिथे गोंड राजांचा किल्ला […]

ब्लॉग

जर एखादी बुद्धांची मूर्ती तुम्ही पाहिली तर ती कोणत्या मुद्रेमध्ये आहे? हे कसे ओळखाल?

मानसिक अवस्था हाताच्या व बोटांच्या स्थितीवरून व्यक्त करण्याच्या अविष्कारालाच मुद्रा असे म्हटले जाते. भगवान बुद्धांच्या काळापासून ध्यान मार्गातील विविध मुद्रेला महत्व प्राप्त झाले. आणि मग बुद्धांची मूर्ती व शिल्प घडविताना या विविध मुद्रांचा समावेश त्यात होत गेला. आजमितीस भगवान बुद्धांच्या वेगवेगळ्या मुद्रा या अनेक मूर्ती आणि शिल्पाद्वारे जगभर पसरल्या आहेत. तुम्ही बौद्ध असाल आणि जर […]