ब्लॉग

गजराज आणि बुद्धिझम; लेण्यांमध्ये, स्तूपाच्या ठिकाणी आणि विहारात गजराजाचे शिल्प

या पृथ्वीतलावावर गजराज प्राण्याचा निर्देश इतर कोणत्याही धर्मापेक्षा बुद्धांच्या धम्मात प्रखरतेने झालेला दिसतो. गजराजांचा उल्लेख हा प्रामुख्याने बुद्धांशी निगडित असल्याने गजराज आणि बुद्ध यांचा संबंध बौद्ध साहित्यात मोठ्या प्रमाणावर दिसून येतो. सिद्धार्थ यांच्या जन्मा अगोदरपासून शुभ्रधवल गजराज याची बुद्ध व्यक्तिरेखेशी नाळ जोडली गेलेली आहे. सुळे असलेला शुभ्रधवल गजराज सोंडेत कमलपुष्प धरून तीन वेळा प्रदक्षिणा घालून […]

ब्लॉग

सन्मानाने जगा, सन्मानाने जगवा – यशवंत मनोहर

डॉ हर्षदीप कांबळे सर यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून ”दान पारमिता, कोव्हीड परिस्थिती आणि आपण बुद्धिस्ट” याविषयावर आपले मनोगत व्यक्त केले होते. त्यामध्ये त्यांनी करोना काळात बौद्ध लोकांनी एकत्रित येऊन सर्वांना मदत करून दान पारमितेचे पालन करा असे त्यांचे आवाहन केले होते. त्यानंतर महाराष्ट्रातील अनेक ज्येष्ठ आणि दिग्गज व्यक्तींनी डॉ.हर्षदीप कांबळे सर यांच्या आवाहनाचे आणि प्रस्तावाचे […]

ब्लॉग

दान पारमिता, कोव्हीड परिस्थिती आणि आपण बुद्धिस्ट : मनोगत – डॉ हर्षदीप कांबळे

आज बऱ्याच दिवसानंतर थोडा मोकळा वेळ मिळाला म्हणून काही दिवसांपासूनचे मनातले विचार शब्दबद्ध करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. खूप सार्‍या जणांनी माझ्या ऑफिशियल वाढदिवसानिमित्त शुभेच्छाही दिल्या त्याबद्दलही धन्यवाद द्यायचे होते. तसे मी वाढदिवस साजरा करीतच नाही. उलट या परवाच्या १८ तारखेला मी ऑफिसमध्ये रात्री ८ वाजेपर्यंत काम करून तो दिवस कसा जास्तीत जास्त काम करता येईल […]

ब्लॉग

तुम्हाला माहिती आहे का? गेल्या दोन वर्षात ‘हे’ बौद्ध संस्कृतीचे पुरातन स्थळ सापडले

आशिया खंडात सर्वत्र सापडत असलेले बौद्ध संस्कृतीचे अवशेष पाहून अनेक इतिहासकार, स्कॉलर, अभ्यासक, कर्मठवादी, परंपरावादी चकित झाले असून एकेकाळी बौद्ध धम्म सर्वत्र व्यापलेला होता असे दिसून येत आहे. आता गेल्या एक-दोन वर्षातच बघा, किती तरी बौद्ध स्थळे उजेडात आली आहेत. यामुळे आशिया खंडातील बौद्ध इतिहासात भर पडत असून तो अजून विस्तारित होत चालला आहे. इ.स.पूर्व […]

ब्लॉग

स्मृतिदिन : चित्रकलेच्या माध्यमातून अजिंठा लेणी जगासमोर आणणारा रॉबर्ट गिल

अजिंठा लेणी जगासमोर आणणारे चित्रकार म्हणजेच रॉबर्ट गिल. चित्रकलेच्या माध्यमातून तत्कालीन परिस्थितीत अजिंठा लेणी जगासमोर मांडणारा चित्रकार आणि त्याकाळात त्याला भेटलेली प्रेमिका पारो सैन्यात अधिकारी असलेल्या रॉबर्ट गिलच्या आयुष्यातील केवळ एक टप्पा आहे. त्यांचा आज (१० एप्रिल) १४१ वा स्मृतिदिन. 26 सप्टेंबर 1804 ला लंडनच्या बिशपगेट येथे जन्माला आलेला गिल वयाच्या 19 व्या वर्षी पी.पी.ग्रेलीमर […]

ब्लॉग

…तर डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना यथोचित अभिवादन होईल..

‘कोरोना’ मुळे यावर्षी (2020) ‘भीमजयंती’ प्रत्येकाला घरीच साजरी करावी लागणार आहे. असा एवढा रिकामा वेळ कधीच मिळणार नाही तर बाबासाहेबांचे साहित्य वाचून तो सत्कारणी लावता येऊ शकतो.. तसा प्रयत्न प्रत्येकानेच करायला हवा अस मला वाटते. कारण ते बाबासाहेबांना खरे अभिवादन असेल.. गत 60/70 वर्षात बाबासाहेबांमुळे आपण इथपर्यंत आलोय हे कोण नाकबूल करेल! पण काही गोष्टी […]

ब्लॉग

चिवर आणि त्याचा भगवा रंग, सत्यमार्गाचा खरा संग

चिवराला नैसर्गिकरित्या पिवळा, भगवा रंग येण्यासाठी मुख्यत्वे फणसाच्या झाडाच्या सालीचा, पुष्पांचा, हळदीचा वापर अजूनही म्यानमारमध्ये केला जातो. या रंगामुळे चिवर गडद न दिसता त्यात साधेपणा येतो. भगवा रंग हा अनासक्ती, अनित्यता, क्षणभंगुरता दर्शवितो. या रंगामुळे मनात विकारांचा क्षोभ होत नाही. अडीच हजार वर्षापासून चालत आलेल्या भिक्खुंच्या या चिवराच्या परंपरेचा फार मोठा पगडा भारतीय संस्कृतीवर पडलेला […]

ब्लॉग

एकाग्रता करते अर्थपूर्ण सुसंवाद

मनुष्यप्राणी हा मोठा गप्पिष्ट आहे. दोन-चार लोक आजूबाजूला जमले की गप्पा चालू होतात. पुरुषांच्या गप्पांचे विषय वेगळे असतात. स्त्रियांच्या गप्पांचे विषय वेगळे असतात. सर्वसामान्य माणसांच्या गप्पा या त्यांच्या जीवनात आलेल्या बऱ्यावाईट अनुभवावर आधारित असतात. गप्पा मारताना माणूस सहजपणे अनेक वेळा खोटे बोलून जातो. काही वेळेला निरर्थक गप्पा मारतो. काही वेळेला दुसऱ्याप्रती त्यात शिवीगाळ असते तर […]

ब्लॉग

बोधिसत्व मंजुवरा : अशा शिल्पांमधून भारतीय बौद्ध मूर्ती कलेची प्रगल्भता दिसून येते

भारतीय बौद्ध मूर्तीकलेमध्ये ज्या काही मूर्ती घडवल्या गेल्या नंतरच्या कालखंडात त्या मूर्तीपासून प्रेरित होऊन इतरही पंथांत मूर्ती निर्माण झाल्या. बौद्ध धम्मातील हीनयाबून व महायान या पंथातील मत-मतांतरे यामुळे मूर्ती कलेला प्रारंभ झाला. परंतु नंतरच्या काळात बौद्धमूर्ती कलेत इतर देव-देवतांच्या मूर्तींचा शिरकाव झाला. बौद्ध धम्मात बोधिसत्व या संकल्पनेला महत्त्व दिले आहे. बुद्धत्त्वाकडे जाण्याची पहिली पायरी म्हणजे […]

ब्लॉग

आघाडी सरकार अर्थसंकल्पात मंदिरांबाबत ‘मुक्त हस्त’ मात्र एकाही बौद्ध लेणीचा समावेश नाही

एकीकडे, जगात फिरतांना बुद्धाचा ‘ उदोउदो ‘ मात्र करायचा, आणि प्रत्यक्षात मात्र बौद्ध संस्कृतीच नष्ट करायचा घाट बांधायचा, हे ‘ केंद्र सरकार ‘ राबवत असलेले ‘ पुष्यमित्र शृंग ‘ धोरण , स्वतः ला पुरोगामी म्हणवून घेणारे महाराष्ट्राचे आघाडी सरकार देखील राबवत आहे, हेच या अर्थसंकल्पातून स्पष्ट होते. ‘हिंदू’ मंदिरांबाबत मात्र सरकारचा हात ‘मुक्त हस्त’ दिसून […]