बुद्ध तत्वज्ञान

ही शेती केली तर मनुष्य सर्व दुःखापासून मुक्त होतो

एके समयी भगवान बुद्ध मगध देशातील ‘एकनाळा’ ग्राम मध्ये विहार करीत होते. तेव्हा एके सकाळी भिक्षेसाठी गावात गेले असता कृषीभारद्वाज ब्राह्मण म्हणाला “हे श्रमणा..! मी नांगरतो, पेरतो आणि माझा निर्वाह करतो. तू ही नांगरुन, पेरून तुझा निर्वाह का करीत नाही ?”

तेव्हा भगवान म्हणाले “मी देखील नांगरतो, पेरतो व माझा निर्वाह करतो”. त्यावर कृषीभारद्वाज म्हणाला “पण मग भगवान गौतम, तुझे नांगर, फाळ, चाबूक आणि बैल कुठे आहेत ? तुमची शेती कुठे दिसत नाही”.

तेव्हा भगवान बुद्ध म्हणाले “श्रद्धा हेच माझे बी आहे. प्रज्ञा हे नांगर आणि दोरी आहे. स्मृती (जागृती) हे फाळ आणि चाबूक आहेत. कायेचे व वाचेचे मी रक्षण करतो. आहारात संयमित राहतो. तपाच्या वृष्टीत सत्य आणि संतोष यांना घेऊन मी या कायेची शेती करतो व ती अमृत फलदायीनी होते. ही शेती केली तर मनुष्य सर्व दुःखापासून मुक्त होतो”. भगवान बुद्धांचे हे बोलणे ऐकून कृषी भारद्वाज संतुष्ट झाला आणि तो बुद्धांना शरण गेला. (सुत्तनिपात)

-संजय सावंत, नवी मुंबई (लेखक – बौद्ध इतिहास अभ्यासक)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *